PREZIDENTE RDTL ENSERA PRIMEIRU KONFERÉNSIA

Prezidente Repúblika, Taur Matan Ruak halo enseramentu ba Primeiru Konferénsia Nasionál Veteranus nian ne’ebé hala’o durante loron tolu, hahú iha 1 to’o 3 Marsu. Enseramentu refere partisipa mós Governadór Jerál Australia, Peter Cosgrove ho nia kometiva. Konferénsia ne’ebé ho totál konferensista na’in 650 ne’e hala’o iha Centru Convensaun Dili-CCD, Loron Kinta-Feira, (03/03/2016).

Ba konferensista tomak, Prezidente Repúblika, Taur Matan Ruak dehan, Konferénsia Nasionál dahuluk hosi veteranus Timor-Leste nian hanesan momentu importante ida ba istória nasaun murak ida ne’e nian, no importante ba veteranus sira nomós ba ita nia rain, tanba dezenvolvimentu rai ne’e nian persiza veteranus sira nia kontribuisaun. Durante konferénsia, dehan Prezidente, veteranus sira deskuti tópiku lubuk ida ne’ebé relevante ho asuntus veteranus nian, katak debate ne’e nia rezultadu sei fó impaktu prátiku ne’ebé pozitivu ba situasaun veteranus nian i intervensaun no opiniaun tenke kontribui hodi promove solusaun hirak ne’e.

Tenik Prezidente, Veteranus nia partisipasaun hatudu, katak nu’udar sidadaun sira sente nafatin responsabilidade ba nasaun ida ne’ebé ita hotu terus no povu rasik terus, nasaun ida ne’e sei persiza nafatin veteranus, estrutura no organizasaun ne’ebé mak diskute durante konferénsia ida ne’e. Ida ne’e, hatutan Taur, hanesan hakat ida ba oin atu fó lian ba veteranus sira, organiza sira nia-an hodi partisipa no hametin unidade, maturidade no determinasaun ne’ebé mak iha no veteranus sira hatudu atu buka no hari’i paz no estabilidade iha Timor-Leste.

Hatutan tan Prezidente, katak, problema veteranus sira nian hanesan dezafius boot ba ita hotu, medidas sira ne’ebé mak atu foti tenke kontribui ba veteranus sira nia unidade no koezaun tanba so hamutuk mak sira bele fó kontribuisaun ba prosesu konstrusaun nasaun ida ne’e nian. Medidas sira ne’ebé foti tenke kontribui atu tulun hodi integra fali veteranus sira iha sosiedade no karik persiza promeve sira nia kapasidade atu kontribui ba dezenvolvimentu ekonomia nasaun ida ne’e nian. Sai veteranus, dehan Prezidente, hanesan responsabilidade boot ida, veteranus tenke sai ezemplu no inspirasaun ba jerasaun foun sira. Nune’e nia apela ba veteranus sira nia espíritu nasionalizmu atu tau interese nasaun nian a’as liu interese ida-idak nian.

Iha Konferénsia ne’e, kuaze partisipa hosi frente luta nian tomak, hanesan, Frente Armada, Klandestina no Frente Diplomátiku hodi fó votus no aprova Loron Veteranus nian nomós aprova rezolusaun barak relasiona ho asuntus veteranus ninian.

Entertantu, Governador Jerál Australia, Peter Cosgrove hateten, ha’u ema veteranus i ohin ha’u hamrik ho ita boot sira atu fó onra ba imi nia kontribuisaun ba rai ida ne’e, koneksaun ne’ebé kle’an entre veteranus Australianu ho veteranus Timoroan nian la’o iha dekade hirak nia laran, sakrifisiu no sofrementu hosi timoroan sira entre tinan 1975 no 1999 sai hanesan kuñesimentu ida ba ita hotu. Hanesan veteranus, la hatene kolen ita boot sira luta ba povu sira nia direitu hodi moris iha liberdade nia laran. Ita boot sira sofre no lakon buat barak tiha ona, terus, hamlaha no kanek i ita boot sira hetan duni nia solusaun, ho korajem no esforsu iha tempu ida ne’ebá sei relembra ba nafatin.

Peter hatutah, nasaun sira iha obrigasaun atu tau matan ba sira nia komunidade veteranus sira no fó onra ba sakrifisiu hosi família no ida ne’ebé sira hadomi. Ha’u kongratula Governu Timor- Leste tanba kontinua rekoñese kontribuisaun hosi veteranus sira no sira nia familia i ha’u fiar katak sei iha buat barak ne’ebé mak Australia no Timor- Leste bele aprende ba malu. Hau espera katak kontaktu hirak ne’e kontinua no buras ba jerasaun ne’ebé mak sei mai, ita boot sira fó nafatin konfiansa ba ami nia suporta hanesan ita boot sira nia viziñu no hanesan ita boot sira nia belun.

This post is also available in: Tetum